In juni 2012 trad de nieuwe Nederlandse cookiewet in werking. Deze wet maakt het verplicht dat websitebezoekers op de hoogte gesteld dienen te worden wanneer een website zogenaamde ‘cookies‘ plaatst. Cookies zijn kleine bestandjes die al vele jaren worden gebruikt om informatie op te slaan op de computer van de website bezoeker. Log je bijvoorbeeld in op een website, dan plaatst deze een cookie die je naam en wachtwoord onthoudt, zodat je dit niet telkens weer hoeft in te typen. Ook worden cookies gebruikt voor social media (zoals ‘like’ en ‘tweet’ buttons), en voor analytische doeleinden zoals Google Analytics (zodat de website-eigenaar kan bijhouden wie zijn site bezoekt, en hoe vaak).

Het cookie hoofdstuk is lastig. Cookies kunnen gebruikt worden voor verkeerde doeleinden, dit gebeurt zelden, maar middels een vreemde cocktail van privacy-angst en virusbangmakerij heeft een meerderheid in de tweede kamer ingestemd met deze cookiewet (Telecommunicatiewet, artikel 11.7a). Het gevolg van deze wet, ingevoerd door mensen met een uiterst beperkte kennis van het internet en/of internetgebruikers-psychologie, is dat jij en ik, op een groot deel van de websites nu een pop-up te zien krijgen waar we op moeten klikken voordat we de site mogen bezoeken. Deze cookie pop-up heeft in zijn naïeve eentje de totale internet-ervaring van heel Nederland voor een deel geruïneerd. Dit klinkt wellicht wat zwaar, maar ieder proces waarin een website bezoeker fijn heen en weer klikt tussen zijn beginpunt en zoek-bestemming, wordt nu onderbroken door een pop-up, en veel sites kunnen niet meer bezocht worden zonder een bevestiging van de bezoeker.

Het meest ironische van dit verhaal is dit: pop-ups stonden/staan al jaren bekend als alom de grootste ergernis van internet gebruikers wereldwijd. Met de nieuwste technieken in browsers is de afgelopen jaren de wereldwijde pop-up-infectie eindelijk teruggelopen, tot het niveau dat we ons verbazen als er eens een pop-up door onze internetsessie heen glipt, maar met deze nieuwe wetgeving is een zeer gehaat fenomeen terug in een nieuwe vorm. Deze keer met goedkeuring en verplichting van de Nederlandse overheid. En los van de enorme hoeveelheid irritatie die dit opwekt bij internetgebruikers ligt er een nog groter gevaar op de loer dan het gevaar dat deze wet denkt te bedwingen…

Ik noem het ‘pop-up-blindheid’

Vijf of zes jaar geleden vlogen ons de pop-ups eveneens om de oren. Dit waren weliswaar reclame pop-ups, maar de aangeleerde reacties die ik aanschouwde van mensen om mij heen vond ik opmerkelijk. Mensen raakten zo gewend aan deze digitale rommel dat ze een reflex ontwikkelen wat ik zou beschrijven als ‘pop-up-blindheid’. Gepaard met een innerlijke stem die zei; “Hier vroeg ik niet om, weg met die rommel!” begonnen mensen automatisch de pop-ups weg te klikken binnen een fractie van een seconde nadat ze op het scherm verschenen waren. Bepaalde mensen (inclusief ikzelf) raakten hier zo behendig in dat het wellicht een olympische sport had kunnen worden.
Het ‘oorzaak > effect’ scenario was duidelijk; geef mensen teveel pop-ups, en ze klikken deze direct weg omdat ze de boodschap inmiddels denken te kennen, en omdat in de flow willen blijven van waar ze mee bezig waren. Vergelijk het met een overbezorgde moeder die iedere dag zegt; “wees voorzichtig lieverd” wanneer een kind de deur uitgaat. De bedoeling is goed, en ze meent ieder woord, maar na een keer of vijf hoort een kind een dergelijke opmerking al niet meer, en na 50 keer filtert een mens dergelijke zaken gewoon uit zijn ‘blikveld’.

Deze goed bedoelde cookiewet, van een overbezorgde moeder die haar kinderen wil behoeden voor een mogelijk negatieve ervaring leidt tot absolute afstomping van alertheid, en het totaal-tegenovergestelde effect wordt gecreëerd. De ‘kinderen’ beginnen zich kapot te ergeren deze opmerking, schamen zich voor hun overbezorgde moeder, en de kans dat zij iets over het hoofd zien door deze afstomping wat er wél toe doet groeit letterlijk met de dag. Ik durf te wedden dat wanneer ik een cookie pop-up met de tekst “Wilt u dit virus echt downloaden?” op mijn site zet, dat deze gewoon met een “Ja” wordt beantwoord door een deel van mijn bezoekers, simpelweg omdat ze dergelijke meldingen al niet eens meer lezen.

Gelukkig zijn er geluiden over een mogelijke wijziging van deze wet, en een eventuele aanpassing zou in het verschiet liggen. Ik geef toe, de gehele wet zou per direct afgeschaft moeten worden, maar dat zou wellicht een te grote afgang impliceren voor de bedenker en de politiek. Mijn gok is dat het of deels gebeurt, of geleidelijk in zijn geheel wordt teruggedraaid. Nederland is met deze wet (weer eens) het braafste jongetje van de klas en staat internationaal voor paal als het gaat om gezag op internet en technologie gebied.

Hiermee wordt tevens een ander probleem blootgelegd; bedachte internetwetgeving (voor zover die er al zou moeten zijn) dient te worden gekeurd door mensen met verstand van het web en de psychologie van internetgebruikers. Daarnaast dienen dergelijke personen veel verstand te hebben van de kracht en macht van het web zelf. Het internet is fantastisch, het is een democratisch platform, het verbindt mensen over de hele wereld en het legt letterlijk de collectieve wereldkennis in de palm van je hand. Ingrijpen in deze (letterlijk) tweede wereld, waarin iedereen zijn eigen stem heeft, zich kan en mag laten horen en waar iedereen over onbegrensde mogelijkheden bezit, zou uiterst terughoudend en uitsluitend op basis van uitgebreid onderzoek en het oordeel van bevoegde mensen moeten gebeuren.